Maandagavond 15 december, rond 20:00 uur, trof de politie in Oud Gastel een auto aan die frontaal tegen een boom was gereden. De bestuurder was spoorloos. Het beeld is eenvoudig en oncomfortabel: een beschadigde wagen, knipperende zwaailichten, een lege bestuurdersstoel. Het roept een scherpe vraag op over verantwoordelijkheid in het verkeer en de mate waarin vluchtgedrag wordt gefaciliteerd door systeemfouten in handhaving, infrastructuur en cultuur.
Een symptoom, geen incident
Weglopen na een ongeval is zelden een impuls los van context; meestal is het een optelsom van paniek, mogelijke middelengebruik, onverzekerd rijden of de angst voor juridische gevolgen. Zulke keuzes floreren waar de pakkans laag voelt en sociale normering zwak is. De casus in Oud Gastel staat daarmee niet op zichzelf, maar legt een pijnpunt bloot: de drempel om verantwoordelijkheid te nemen is nog steeds te laag, zeker in de nachtelijke uren en op rustige buitenwegen.
Handhaving versus preventie
De reflex is vaak méér controles en zwaardere straffen. Nodig, maar onvoldoende. Gericht toezicht op alcohol en drugs werkt vooral wanneer het voorspelbaar én zichtbaar is. Slimme inzet van ANPR en buurtcamera’s kan helpen, mits strikt begrensd door privacyregels en heldere doelen. Cruciaal is de opvolging: snelle alarmering, vasthoudende opsporing en consequenties die daadwerkelijk voelbaar zijn bij doorrijden na een ongeval. Preventie blijft echter de basis: beter rijonderwijs, publiekscampagnes die normgedrag versterken en werkgeversbeleid dat rijden onder invloed onaanvaardbaar maakt.
De ruimte als mede-actor
Een auto tegen een boom is niet enkel een rijdersfout; het is ook een ontwerpvraag. Veel Brabantse buitenwegen combineren smalle rijstroken, beperkte verlichting en obstakels vlak naast het asfalt. Vergevingsgezinde bermen, guardrails op risicopunten en snelheidsregimes die passen bij zicht en weginrichting reduceren de impact van fouten. In december spelen donkerte, vocht en koude de weggebruikers parten; wegbeheer dat daar adaptief op anticipeert (markering, reflectie, strooibeleid) verkleint de kans dat een stuurfout fataal eindigt.
Gemeenschap en transparantie
Lokale betrokkenheid is waardevol, mits niet omslaand in verdachtmaking. Deel waarnemingen met de politie, niet met de timeline. Van autoriteiten mag dan weer snelle, feitelijke communicatie worden verwacht: wat is bekend, wat wordt onderzocht, welke hulp is nodig? Deze balans bevordert vertrouwen en ontmoedigt speculatie.
De lege stoel in Oud Gastel is een spiegel: techniek en regels reiken ver, maar het verschil wordt gemaakt door cultuur. Verantwoordelijkheid nemen is geen heldendaad, maar de ondergrens van volwassen mobiliteit. Zet handhaving, ontwerp en educatie in één lijn, en de verleiding om weg te rennen maakt plaats voor de reflex om te blijven.
